Zakalat (zaklad) va işonçnoma: uy uçun pul berişdan oldin nimani biliş kerak
Yangilangan:
Uy tanlangaç, sotuvçi köpinça «zaklad» söraydi, ba'zan esa uyni egasi emas, işonçnoma böyiça vakil sotadi. Ikkala holatda ham pul notarial bitimdan oldin yoki egasiz beriladi, şuning uçun xavf yuqori. Quyida qonunda nima deyilgani va nimani tekşiriş kerakligi, 2026-yil noyabr holatiga.
Zakalat nima
Qonundagi atama «zakalat», xalq orasida «zaklad» deyiladi. Bu şartnoma tuzilganini isbotlaş va uning bajarilişini ta'minlaş uçun bir taraf beradigan pul (Fuqarolik kodeksining 311-moddasi).
- Zakalat haqidagi kelişuv summadan qat'i nazar yozma tuziladi.
- Yozma kelişuv bölmasa yoki pul zakalatmi-yöqmi şubha tuğilsa, u bönak (avans) deb hisoblanadi. Bönakka zakalat qoidalari (uşlab qoliş yoki ikki baravar qaytariş) qöllanmaydi.
Bitim bölmasa, zakalat nima böladi
- Tomonlar kelişib bitimdan voz keçsa yoki uni bajariş imkonsiz bölib qolsa, zakalat qaytariladi.
- Bitim xaridor aybi bilan bölmasa, zakalat sotuvçida qoladi.
- Bitim sotuvçi aybi bilan bölmasa, sotuvçi zakalatni ikki baravar qaytaradi, agar qonunçilikda boşqaça qoida bölmasa.
- Bundan taşqari, aybdor taraf şartnomada boşqaça yozilmagan bölsa, ikkinçi tarafga zararni ham qoplaydi, zakalat summasi hisobga olinadi (312-modda).
Dastlabki şartnoma
Dastlabki şartnoma asosiy şartnoma uçun belgilangan şaklda tuziladi, aks holda u haqiqiy emas (Fuqarolik kodeksining 361-moddasi). Uy oldi-sotdi şartnomasi notarial tasdiqlanadi (488-modda), demak uy böyiça dastlabki şartnoma ham notarial bölişi kerak.
Oddiy tilxat yoki notarial bölmagan «dastlabki şartnoma» bilan katta summa berişdan oldin notarius bilan maslahatlaşing: bunday hujjat siz kutgan himoyani bermasligi mumkin.
Zakalat bersangiz: qisqa röyxat
- Avval uyni tekşiring: Uytekshir da manzilni, kadastr hujjatlarini va taqiqni.
- Pulni vositaçiga emas, uy egasining öziga bering.
- Kelişuvni yozma tuzing: summa, bu aynan zakalat ekani, uy (manzil va kadastr raqami), narx, notarial bitim muddati va har bir taraf voz keçsa nima bölişi.
- Pulni bank orqali, tölov maqsadini yozib ötkazing: qölma-qöl berilgan naqd pulni keyin isbotlaş qiyin. 2026-yil 1-apreldan uy uçun tölov baribir bank orqali ötadi (PF-246-son Farmon).
- Summani oşirib yubormang: qonun uni çeklamaydi, lekin pulni yöqotiş xavfi sizda.
Uy işonçnoma bilan sotilsa
- Uyni sotiş uçun işonçnoma notarial tasdiqlangan bölişi şart (Fuqarolik kodeksining 135-moddasi).
- Işonçnoma köpi bilan 3 yilga beriladi, muddati yozilmagan bölsa 1 yil amal qiladi. Berilgan sanasi yöq işonçnoma haqiqiy emas (139-modda).
- Egasi işonçnomani istalgan vaqtda bekor qilişi mumkin, bu huquqdan voz keçiş haqidagi kelişuv haqiqiy emas (141-modda).
- Işonçnoma bergan odam vafot etsa, muomalaga layoqatsiz, muomala layoqati çeklangan yoki bedarak yöqolgan deb topilsa ham işonçnoma bekor böladi (141-modda).
- Vakil vakolatni boşqa şaxsga ötkazgan bölsa, bu ham notarial bölişi va asosiy işonçnoma muddatidan oşmasligi kerak (140-modda).
- Işonçnomada vakolatlar yoziladi: uyni sotiş va pulni oliş huquqi aniq körsatilganini tekşiring.
Işonçnomani qanday tekşiriş
- Işonçnoma haqiqiyligini Adliya vazirligining Vakolat.uz platformasida bepul onlayn tekşiriş mumkin (Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 25-dekabrdagi 825-son qarori).
- Bitimda notarius ham vakilning vakolatini tekşiradi: tizim orqali işonçnoma bekor qilinmaganini va uni bergan odam vafot etmaganini köradi (726-son qaror, 16-band).
- Iloji bölsa, uy egasining özi bilan gaplaşing, video qönğiroq orqali bölsa ham, va narxni u bilan tasdiqlang.
- Pulni vakilga qölma-qöl bermang: rasmiy tartibda tölov notarial bitim doirasida bank orqali ötadi.
Bunday işonçnomani rasmiylaştiriş narxi: davlat boji yaqin qarindoşlarga 110 000 söm, boşqalarga 220 000 söm («Davlat boji töğrisida»gi Qonun ilovasi, 4-band «r»), notariusning loyiha tayyorlaş haqi eng köpi 44 000 söm.
Bitimning özi qanday ötişi, narxi va soliq haqida: uy oldi-sotdisi 2026.
1-tekşiruv bepul · Telegram orqali kiriş
Manzilni tekşirişKöp beriladigan savollar
Zaklad qaytariladimi?
Tomonlar kelişib bitimdan voz keçsa yoki uni bajariş imkonsiz bölsa, ha. Bitim xaridor aybi bilan bölmasa, zakalat sotuvçida qoladi. Sotuvçi aybi bilan bölmasa, u zakalatni ikki baravar qaytaradi (Fuqarolik kodeksining 312-moddasi).
Uy uçun qança zaklad beriş kerak?
Qonun summani çeklamaydi, lekin zakalat haqidagi kelişuv har qanday summada yozma bölişi şart. Pulni yöqotiş xavfini hisobga olib, summani oşirib yubormang.
General işonçnoma bilan uy olsa böladimi?
Muhimi işonçnoma notarial, muddati ötmagan, bekor qilinmagan va unda uyni sotiş huquqi aniq yozilgan bölişi. Uni Vakolat.uz da tekşiring, bitimda notarius ham tekşiradi.
Işonçnoma bekor qilingan bölsa-yu, men bilmasam-çi?
Vakil bekor qilinganini bilgunga yoki bilişi lozim bölgunga qadar qilgan bitimi kuçda qoladi, agar siz ham bekor qilinganini bilmagan va bilişingiz lozim bölmagan bölsangiz (143-modda). Şuning uçun işonçnomani bitimdan oldin tekşiring.
Boşqa maqolalar
- Toşkent boş rejasi 2045: renovatsiya zonalari tumanlar böyiça
- Uy va kvartira oldi-sotdisi 2026: tartib, hujjatlar, notarius narxi va soliq
- Toşkent tumanlari: qayerda uy olişda xavf belgilari köproq
- Uy yoki kvartira taqiqda emasligini qanday tekşiriş mumkin
- Kadastr raqami: qanday aniqlaş va uy hujjatlarini qanday tekşiriş
- Novostroyka olişdan oldin quruvçi va obyektni qanday tekşiriş
- Majburiy auksiondagi uylar: nima uçun uy savdoga qöyiladi va nimani tekşiriş kerak