Уй ва квартира олди-сотдиси 2026: тартиб, ҳужжатлар, нотариус нархи ва солиқ
Янгиланган:
Уй ёки квартира олди-сотди шартномаси нотариал тасдиқланади ва давлат рўйхатидан ўтказилади (Фуқаролик кодексининг 488-моддаси). 2026-йил 1-апрелдан пул фақат банк орқали ўтказилади. Қуйида тартиб, ҳужжатлар, харажатлар ва солиқ қонун ҳужжатлари бўйича, 2026-йил ноябрь ҳолатига. Суммалар базавий ҳисоблаш миқдори (БҲМ) 440 000 сўм бўйича ҳисобланган.
Битим қандай ўтади
- Уйни текширинг. Uytekshir да манзилни киритинг: сайт уни суд низолари, тўхтатилган қурилиш, мажбурий аукцион ва бош режа бўйича текширади. Тақиқ ва кадастр ҳужжатларини my.gov.uz орқали текшириш мумкин.
- Нарх ва тўловни келишинг. Закалат (халқ орасида «заклад») берсангиз, келишувни албатта ёзма тузинг.
- Пулни банкка қўйинг. Харидор банкда эскроу ҳисобварағи очади ва келишилган суммани унга қўяди. Пул ҳали сотувчига ўтмайди.
- Нотариусга боринг. Нотариус тизим орқали тақиқ ва хатловни, қарзларни ва уйда рўйхатда турганларни текширади, банкдан пул борлигини тасдиқлаб олади ва шартномани тасдиқлайди.
- Мулк ҳуқуқи рўйхатдан ўтади. Тасдиқлангандан кейин нотариус янги эгани давлат реэстрига электрон киритади ва реэстрдан кўчирма шу заҳоти берилади. Банк пулни сотувчига ўтказади.
Қандай ҳужжатлар керак
- Иккала тарафнинг паспорти ёки ID-картаси.
- Сотувчининг уйга эгалик ҳужжати: олдинги олди-сотди ёки ҳадя шартномаси, мерос гувоҳномаси, суд қарори ва бошқалар.
- Эр ёки хотиннинг нотариал розилиги, агар уй никоҳ даврида олинган умумий мулк бўлса (Оила кодексининг 24-моддаси). Розилик бўлмаса, битим кейин судда низоланиши мумкин.
- Уйда вояга етмаган боланинг улуши бўлса ёки уй бир нечта эгага тегишли бўлса, қўшимча розилик ва рухсатлар керак. Буни нотариусдан олдиндан сўранг.
- Қарзлар, тақиқ ва уйда рўйхатда турганлар ҳақидаги маълумотни нотариус ўзи тизим орқали олади.
Уй сотилгандан кейин ҳам қонунга кўра унда яшаш ҳуқуқини сақлаб қоладиган шахслар бўлса, улар шартномада кўрсатилиши шарт (Фуқаролик кодексининг 488-моддаси). Хариддан олдин уйда ким рўйхатда турганини ва ким яшаётганини аниқланг.
Нотариус ва рўйхатга олиш қанча туради
| Тўлов | БҲМ | Сўм |
|---|---|---|
| Давлат божи (Тошкент) | 1 | 440 000 |
| Давлат божи, яқин қариндошлар ўртасида | 0,5 | 220 000 |
| Рўйхатга олиш, 100 м² гача | 1,25 | 550 000 |
| Рўйхатга олиш, 100–300 м² | 2 | 880 000 |
| Нотариус: шартнома лойиҳаси, энг кўпи | 0,3 | 132 000 |
| Нотариус: тушунтириш бериш, энг кўпи | 0,15 | 66 000 |
| Нотариус: тақиқни текшириш, энг кўпи | 0,15 | 66 000 |
| Нотариус: қарзларни текшириш, энг кўпи | 0,1 | 44 000 |
Масалан, қариндош бўлмаган томонлар Тошкентда 100 м² гача квартира бўйича битим тузса: давлат божи 440 000, рўйхатга олиш 550 000 ва нотариуснинг тўрт хизмати энг юқори нархда 308 000 сўм, жами тахминан 1,3 млн сўм (Uytekshir ҳисоби). Харажатларни ким тўлашини олдиндан келишиб олинг.
Уй сотганда солиқ
- Сотувчи уйга 36 ой ва ундан кўп эгалик қилган бўлса, сотишдан олинган даромадга солиқ йўқ (Солиқ кодексининг 378-моддаси, 7-банд).
- 36 ойдан кам эгалик қилинган бўлса, 12 % даромад солиғи тўланади (381-модда). Солиқ бутун нархдан эмас, фойдадан олинади: сотиш нархидан уйни сотиб олиш харажати айрилади, харид ҳужжатлари бўлмаса, кадастр қиймати айрилади (375-модда).
- Бу солиқни нотариус ушлаб қолмайди: сотувчи кейинги йилнинг 1-апрелидан кечиктирмай декларация топширади ва солиқни 1-июнгача тўлайди.
- Сотувчи солиқ резиденти бўлмаса (12 ой ичида Ўзбекистонда 183 кундан кам бўлган), 36 ойлик имтиёз унга қўлланмайди (366-модда), солиқни эса харидор ушлаб қолиб, бюджетга тўлайди (386-модда). Бундай битимда тартибни нотариус ва солиқ инспекциясидан аниқланг.
- Харидор сотиб олишда даромад солиғи тўламайди. Кейин ҳар йили мол-мулк солиғи тўланади.
Пул қандай тўланади
2026-йил 1-апрелдан кўчмас мулк учун тўлов фақат банк картаси ёки электрон тўлов тизими орқали амалга оширилади, ҳисоб-китоб банк ва нотариус тизимлари орқали ўтади (Президентнинг 2025-йил 10-декабрдаги ПФ-246-сон Фармони, 2-банд). Амалда бу шундай ишлайди:
- Харидор банкда эскроу ҳисобварағи очади, битта шартнома учун битта. Банк картаси ёки электрон ҳамён ҳам шу сифатида ишлатилиши мумкин.
- Келишилган сумма нотариусга боришдан олдин шу ҳисобвараққа қўйилади.
- Нотариус банкдан пул борлигини текширади. Пул етмаса, шартнома тасдиқланмайди.
- Шартнома тасдиқлангандан кейин банк пулни сотувчига ўтказади.
Пулни нотариусдан олдин қўлма-қўл беришни сўрашса, эҳтиёт бўлинг: расмий тартибда пул шартнома тасдиқлангандан кейингина сотувчига ўтади.
Закалат (заклад)
- Закалат ҳақидаги келишув суммадан қатъи назар ёзма тузилади (Фуқаролик кодексининг 311-моддаси). Ёзма келишув бўлмаса, берилган пул оддий бўнак (аванс) деб ҳисобланиши мумкин.
- Битим харидор айби билан бузилса, закалат сотувчида қолади. Сотувчи айби билан бузилса, у закалатни икки баравар қайтаради, агар қонунчиликда бошқача қоида бўлмаса (312-модда).
Уй ишончнома билан сотилса
- Уйни сотиш учун берилган ишончнома нотариал тасдиқланган бўлиши шарт (Фуқаролик кодексининг 135-моддаси).
- Ишончнома кўпи билан 3 йилга берилади, муддати ёзилмаган бўлса 1 йил амал қилади. Берилган санаси йўқ ишончнома ҳақиқий эмас (139-модда).
- Эгаси ишончномани исталган вақтда бекор қилиши мумкин.
- Ишончнома ҳақиқийлигини Адлия вазирлигининг «Ваколат» платформасида бепул онлайн текшириш мумкин (Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 25-декабрдаги 825-сон қарори). Иложи бўлса, уй эгасининг ўзи билан гаплашинг.
Битимдан олдин яна нимани текшириш керак
- Тақиқ ва кадастр ҳужжатларини қандай текшириш.
- Кадастр рақами ва уй ҳужжатларида нимага қараш керак.
- Закалат ва ишончнома батафсил.
- Новостройка бўлса: қурувчи ва объектни текшириш.
- Уй аукциондан сотилаётган бўлса: мажбурий аукциондаги уйлар.
- Ҳудуд бош режа бўйича бузилиши мумкинми: реновация зоналари туманлар бўйича.
1-текширув бепул · Telegram орқали кириш
Манзилни текширишКўп бериладиган саволлар
Уй олди-сотди шартномаси нотариусда қанча туради?
Тошкентда давлат божи 440 000 сўм (1 БҲМ), яқин қариндошлар ўртасида 220 000 сўм. Мулкни рўйхатга олиш 100 м² гача уй учун 550 000 сўм. Нотариуснинг қўшимча хизматлари белгиланган энг юқори миқдорлардан ошмаслиги керак. Одатий квартира учун жами тахминан 1,3 млн сўм.
Уй сотганда солиқ тўлаш керакми?
Уй 36 ой ва ундан кўп сизга тегишли бўлган бўлса, йўқ. Камроқ бўлса, фойдадан (сотиш нархи минус харид нархи) 12 % тўланади, декларация кейинги йилнинг 1-апрелидан кечиктирмай топширилади.
Уйни нақд пулга сотиб олса бўладими?
2026-йил 1-апрелдан кўчмас мулк учун тўлов банк орқали ўтади: харидор пулни эскроу ҳисобварағига қўяди, банк уни шартнома тасдиқлангандан кейин сотувчига ўтказади.
Ишончнома билан сотилаётган уйни олиш хавфлими?
Хавф бор: ишончнома бекор қилинган ёки муддати ўтган бўлиши мумкин. Унинг ҳақиқийлигини «Ваколат» платформасида текширинг ва иложи бўлса уй эгасининг ўзи билан гаплашинг.
Бошқа мақолалар
- Тошкент бош режаси 2045: реновация зоналари туманлар бўйича
- Тошкент туманлари: қаерда уй олишда хавф белгилари кўпроқ
- Уй ёки квартира тақиқда эмаслигини қандай текшириш мумкин
- Кадастр рақами: қандай аниқлаш ва уй ҳужжатларини қандай текшириш
- Закалат (заклад) ва ишончнома: уй учун пул беришдан олдин нимани билиш керак
- Новостройка олишдан олдин қурувчи ва объектни қандай текшириш
- Мажбурий аукциондаги уйлар: нима учун уй савдога қўйилади ва нимани текшириш керак